मतको मूल्य जोगाऔँ, सही तरिकाले भोट हाल्न सिकौँ

राजनीति

गृहपृष्ठ
राजनीति

मतको मूल्य जोगाऔँ, सही तरिकाले भोट हाल्न सिकौँ

Parsa Online शनिबार, फागुन २, २०८२

तस्वीर : एआईबाट

हरेक पटक चुनाव आउँदा हामी भन्छौं, ‘यसपटक देश बदलिन्छ ।’ यसअघिको चुनावमा खसालेको मतले देश कति बदलियो भन्ने हरहिसाब सबैका आआफ्नै हुन सक्छन् । तर मत बदर हुने संख्या भने एउटै छ ।

निर्वाचन आयोगको तथ्याँकअनुसार २०७० सालमा ४.९६ प्रतिशत मत बदर भयो । अनि २०७४ सालको चुनावमा ५.१६ प्रतिशत र २०७९ मा ५.१९ प्रतिशत । अर्थात् हरेक सय मतमध्ये करिब पाँच मत बदर हुने गरेको छ । यो केवल संख्या होइन, लोकतन्त्रका लागि क्षति हो ।

किन बदर हुन्छ मत ? कारण धेरै जटिल छैनन् । कहिलेकाहीँ छाप सही चिह्नमा पर्दैन । कहिले दुई ठाउँमा पर्छ । कहिले मतपत्र लतरपतर हुन्छ । गाउँठाउँमा मात्रै नभएर काठमाण्डौ लगायतका शहरी क्षेत्रमा पनि उल्लेखनीय रुपमा मत बदर हुने गरेको देखिन्छ ।

निर्वाचन आयोगले हरेक चुनावमा जस्तै यसपटक पनि बदर मत घटाउन अभियान सञ्चालन गर्दैछ । घरदैलो कार्यक्रम हुँदैछ । हरेक वडामा स्वयंसेवक पुग्दैछन् । विद्यालयमार्फत् विद्यार्थीलाई सिकाएर घरसम्म सन्देश पुर्याउने तयारी छ ।

सामाजिक सञ्जालमार्फत् डिजिटल सामग्री पनि पुग्दैछ । अभियानमा छाप कसरी लगाउने, मतपत्र कसरी समात्ने, के गर्दा मत बदर हुन्छ भन्ने विषयमा स्पष्ट जानकारी दिने आयोगको तयारी छ ।

तर बुझ्नैपर्ने कुरा के हो भने निर्वाचन आयोगले सञ्चालन गर्ने मतदाता शिक्षा कार्यक्रमले मात्र बदर मत घटाउन सक्दैन । सही छाप लगाउने जिम्मा मतदाताकै हो भने नजानेकालाई सिकाउने कर्तव्य नागरिकको पनि हो ।

बदर नहुने गरी मत खसाल्ने तरिका अहिलेदेखि नै सिक्न जरुरी छ । मतदानको दिन मात्रै सिक्न खोज्दा ढिलो भइसक्छ । मतदान केन्द्रभित्र कसैले सिकाउन पाउँदैन ।

त्यसैले अहिलेदेखि नै बुझौँ—छाप आफूले रोजेको एउटै चिह्नमा, घेराभित्र लगाउनुपर्छ । दुई ठाउँमा लगाउन हुँदैन । मतपत्र च्यात्न र कोर्न हुँदैन । मसी नलतपतिने गरी पट्याएर मतपेटिकामा खसाउनुपर्छ । यति मात्रै ध्यान राखे पनि धेरै मत जोगिन्छ ।

घरमा बुबाआमा, हजुरबा–हजुरआमा हुनुहुन्छ भने मतदान गर्ने सही तरिका सम्झाइदिनु हाम्रो जिम्मेवारी हो । पहिलोपटक भोट हाल्ने तयारीमा रहेका युवालाई प्रक्रिया बुझाउनु हाम्रो जिम्मेवारी हो । टोल–समाजमा मतदानबारे छलफल चलाउनु पनि हाम्रो जिम्मेवारी हो ।

जान्नेले नजान्नेलाई सिकाउनु नागरिक कर्तव्य हो । नजान्नेले पनि सिक्न लाज मान्नु हुँदैन—यो अधिकार जोगाउने अभ्यास हो ।

मतदान कुनै परीक्षा होइन, तर सानो गल्तीले पाँच वर्षको परिणाम बदल्न सक्छ ।

मत बिग्रियो भने आवाज बिग्रिन्छ । आवाज बिग्रियो भने निर्णय अरूको हातमा पुग्छ । मतपत्र कागज होइन, हाम्रो भविष्य हो । यो छाप होइन, हाम्रो विश्वास हो । मत बदर हुन नदिनु भनेको लोकतन्त्रलाई कमजोर हुन नदिनु हो ।

प्रकाशित मिति: शनिबार, फागुन २, २०८२

प्रतिक्रिया दिनुहोस्